Rusza projekt „Urodzeni pod szczęśliwą gwiazdą”

Regionalne Centrum Kultur Pogranicza w Krośnie rozpoczyna realizację projektu „Urodzeni pod szczęśliwą gwiazdą”, przygotowanego we współpracy z Zakładem Tańca Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach. To przedsięwzięcie, dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, ma otworzyć nową ścieżkę edukacji artystycznej dla osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi. Jego istotą jest przeniesienie części modelu akademickiego kształcenia artystycznego do instytucji kultury i stworzenie przestrzeni, w której uczestnicy będą mogli rozwijać się twórczo, pracować z profesjonalistami i przygotować własny finałowy „dyplom niemożliwy”.

Projekt wyrastający z wieloletniego doświadczenia

Inicjatywa nie pojawiła się przypadkowo. Jest efektem wieloletniej pracy Regionalnego Centrum Kultur Pogranicza z osobami z niepełnosprawnościami intelektualnymi, w szczególności doświadczeń grupy „Klaszcz Głośniej”, działającej od 2019 roku. To właśnie obserwacja rozwoju uczestników zajęć artystycznych, ich scenicznych doświadczeń i rosnącej potrzeby dalszego kształcenia doprowadziła do postawienia pytania o kolejny etap. Dla wielu młodych ludzi naturalnym krokiem po kilku latach pracy twórczej byłyby szkoła artystyczna lub studia, jednak osoby z niepełnosprawnościami intelektualnymi wciąż mają w tym obszarze znacznie mniej możliwości.

Projekt „Urodzeni pod szczęśliwą gwiazdą” stanowi odpowiedź na tę lukę. Zakłada stworzenie własnej, dostępnej ścieżki dalszego rozwoju artystycznego dla osób, które mają już doświadczenie w działaniach scenicznych i chcą pracować dalej. Uczestnicy będą nie tylko rozwijać umiejętności, ale także poznawać nowe obszary twórczości, podejmować własne decyzje artystyczne i współtworzyć autorskie działanie performatywne.

Taniec, teatr i proces twórczy krok po kroku

Osią projektu będzie ścieżka taneczno-performatywna „Taniec, teatr, ruch”, wzbogacona o elementy sztuk wizualnych. Uczestnicy przejdą przez trzystopniowy proces warsztatowy, w ramach którego będą rozwijać swoje kompetencje twórcze oraz poznawać różne role funkcjonujące w kulturze. Istotnym etapem będzie także odwrócona pedagogika, w której stopniowo przejmą inicjatywę artystyczną i będą coraz bardziej samodzielnie współtworzyć finałowe działanie.

Równolegle rozwijany będzie wymiar wizualny projektu. Kolejne warsztaty obejmą pracę nad scenografią, dekoracjami i przestrzenią potrzebną do przygotowania dyplomu. Dzięki współpracy z artystami, studentami i absolwentami uczelni artystycznych uczestnicy będą rozwijać nie tylko kompetencje choreograficzne i reżyserskie, ale również organizacyjne i społeczne. Projekt ma umożliwić zarówno udział w całym procesie zakończonym symbolicznym „dyplomem niemożliwym”, jak i w wybranych modułach warsztatowych.

Akademicka wiedza przeniesiona do instytucji kultury

Jednym z najważniejszych elementów przedsięwzięcia jest współpraca z Akademią Muzyczną im. Karola Szymanowskiego w Katowicach. Warsztaty poprowadzą osoby związane ze środowiskiem akademickim, w tym kadra, studenci i absolwenci uczelni artystycznych. Pomiędzy kolejnymi modułami z uczestnikami pracować będzie zespół Regionalnego Centrum Kultur Pogranicza, utrwalając zdobyte umiejętności i rozwijając treści pojawiające się podczas zajęć.

W praktyce oznacza to przeniesienie części modelu kształcenia charakterystycznego dla uczelni artystycznej do lokalnej instytucji kultury. Młodzi artyści przejdą przez etapy typowe dla edukacji akademickiej: od poznawania narzędzi i rozwijania kompetencji, przez pracę nad własnym pomysłem, po jego realizację. To połączenie doświadczenia instytucji kultury z wiedzą i praktyką środowiska akademickiego stanowi jeden z najbardziej wyjątkowych wymiarów całego projektu.

Otwarta formuła i szerokie grono uczestników

Główną grupę uczestników mają stanowić osoby z niepełnosprawnościami intelektualnymi, szczególnie te, które posiadają już doświadczenie w zajęciach artystycznych i pracy scenicznej. Organizatorzy podkreślają jednak, że projekt został pomyślany szerzej. Do poszczególnych warsztatów i działań będą mogły dołączać także osoby z różnymi niepełnosprawnościami i szczególnymi potrzebami, osoby poruszające się na wózkach, seniorzy, młodzież oraz osoby bez niepełnosprawności.

Wspólna praca może obejmować nie tylko taniec i teatr, ale również scenografię, dekoracje, organizację przestrzeni i inne elementy potrzebne do przygotowania finałowej prezentacji. Dzięki temu wokół głównej grupy uczestników ma powstać szersze środowisko osób współtworzących projekt. Inicjatywa będzie rozwijać się etapowo przez kolejne miesiące, a organizatorzy zapowiadają, że wraz z następnymi etapami pojawiać się będą nowe możliwości udziału i nowe informacje dotyczące zgłoszeń.

„Dyplom niemożliwy” z Krosna trafi do Katowic

Finałem całego procesu będzie przygotowanie własnego „dyplomu niemożliwego”, czyli końcowej prezentacji stworzonej przez uczestników projektu. Pokaz odbędzie się w Zakładzie Tańca Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach. To symboliczny, ale zarazem bardzo konkretny wymiar projektu: Akademia przyjeżdża do Krosna poprzez swoją kadrę i model pracy, a Krosno pojedzie do Katowic z gotowym efektem twórczego procesu.

Dla uczestników będzie to również okazja do pokazania własnej pracy środowisku artystycznemu. Ich prezentacja zostanie zaprezentowana w przestrzeni związanej z kształceniem artystycznym, wśród prac studentów i przed publicznością związaną z tańcem oraz sceną. To doświadczenie, które dla studentów kierunków artystycznych jest naturalnym elementem rozwoju, tutaj zostaje otwarte także dla osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi.

Nie tylko uczestnicy, ale także twórcy i pracownicy

Ważnym wymiarem projektu będzie również zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi przy jego realizacji. Otrzymają one konkretne zadania związane z przygotowaniem i prowadzeniem przedsięwzięcia, obejmujące obszary organizacyjne, merytoryczne, konsultacyjne i promocyjne. Tym samym ich obecność w instytucji kultury nie ograniczy się do roli odbiorców czy uczestników zajęć.

Regionalne Centrum Kultur Pogranicza ma już doświadczenie w takim modelu działania. W ramach modelu edukacyjnego „Gwiazdozbiór” osoby z niepełnosprawnościami intelektualnymi były zatrudniane przy wsparciu organizacyjnym, testowaniu narzędzi i działaniach promocyjnych. Teraz to doświadczenie zostanie rozwinięte w ramach bardziej rozbudowanego procesu artystycznego. Organizatorzy pokazują w ten sposób, że osoby z niepełnosprawnościami mogą pełnić w instytucji kultury wiele ról: uczestników, artystów, współtwórców, konsultantów i pracowników mających realny wpływ na przebieg działań.

„Szczęśliwa gwiazda” jako symbol szansy

Tytuł projektu odwołuje się do talentu, wrażliwości i wyobraźni, czyli tego, co w sztuce bywa najtrudniejsze do nazwania, a jednocześnie najważniejsze. „Szczęśliwa gwiazda” nie oznacza tu braku trudności ani łatwego życia. Jest raczej symbolem spotkania potencjału z realną możliwością jego rozwijania. Właśnie taką możliwość ma tworzyć nowa inicjatywa realizowana w Krośnie.

„Urodzeni pod szczęśliwą gwiazdą” to projekt, który łączy edukację artystyczną, włączanie społeczne i praktyczne otwieranie instytucji kultury na nowe role uczestnictwa. Dla części osób stanie się kolejnym etapem po latach zajęć i scenicznych doświadczeń, dla innych może być pierwszym kontaktem z takim modelem twórczej pracy. Wspólnym mianownikiem pozostaje próba stworzenia przestrzeni, w której talent i potrzeba tworzenia nie kończą się na barierach, lecz zyskują szansę na dalszy rozwój.