Atak na szkołę? Uczniowie mają wiedzieć, co robić. MEN szykuje obowiązkowe ćwiczenia

Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowuje zmiany, które mają położyć większy nacisk na praktyczne reagowanie na zagrożenia w szkołach. Uczniowie i nauczyciele mają ćwiczyć nie tylko ewakuację, lecz także zachowanie w przypadku wtargnięcia niebezpiecznej osoby czy konieczności pozostania wewnątrz budynku. Nowe obowiązki są na etapie projektu — nie należy ich utożsamiać z przepisami już obowiązującymi w placówkach.

Co najmniej dwa praktyczne szkolenia lub ćwiczenia w roku

Projekt przygotowany przez resort edukacji przewiduje co najmniej dwa praktyczne szkolenia lub ćwiczenia w każdym roku szkolnym. Ich zakres ma wykraczać poza znane uczniom alarmy przeciwpożarowe i obejmować różne sytuacje kryzysowe, w tym pojawienie się napastnika, zagrożenie z powietrza oraz zdarzenia, podczas których opuszczenie szkoły mogłoby być bardziej niebezpieczne niż pozostanie w jej wnętrzu.

Celem jest przygotowanie uczniów do wykonywania poleceń nauczycieli, rozpoznawania momentu, w którym należy się ewakuować, oraz korzystania z wyznaczonych miejsc schronienia. Nauczyciele mają z kolei doskonalić umiejętność szybkiej oceny sytuacji i organizowania działań służących ochronie podopiecznych.

– Instrukcje i procedury są bardzo ważne. Ale dzisiaj potrzebujemy ćwiczyć z uczniami i nauczycielami reagowanie w sytuacjach kryzysowych, tak by w sytuacjach zagrożenia reagować automatycznie – powiedziała wiceministra edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz, cytowana przez Portal Samorządowy.

Projekt zakłada również obowiązek zapoznawania uczniów i pracowników z planami ewakuacji. W roku szkolnym 2026/2027 przewidziano na to termin do 31 marca 2027 r. To jeden z elementów planowanych zmian, a nie informacja o zastąpieniu procedur bezpieczeństwa, które już funkcjonują w szkołach.

Zapowiedzi zmian po atakach w placówkach

Prace nad zwiększeniem bezpieczeństwa szkół nabrały szczególnego znaczenia po dramatycznych wydarzeniach z października. W Zespole Szkół Zawodowych nr 4 w Ostrołęce 19-latek zaatakował nożem dziewięć osób. Dzień później w szkole podstawowej w Leszczydole-Nowinach 15-latek zaatakował trzy osoby. Zmarła 37-letnia pracownica placówki.

Policja nasiliła działania dotyczące bezpieczeństwa placówek oświatowych. Według informacji przekazanych 21 października funkcjonariusze przeprowadzili blisko 276 tys. kontroli szkół i innych placówek edukacyjnych oraz zatrzymali 195 osób.

Instrukcje trafiły już do szkół

Podczas posiedzenia sejmowej Komisji Edukacji i Nauki 5 listopada wiceministra poinformowała, że szkoły otrzymały już instrukcje opracowane we współpracy ze służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo. Jedna z nich dotyczy postępowania nauczyciela w razie zagrożenia ze strony osoby posiadającej niebezpieczne narzędzie lub przedmiot.

Materiały przygotowano przy współpracy m.in. Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Rządowego Centrum Bezpieczeństwa oraz Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Mają wspierać placówki w przygotowaniu personelu do reagowania na sytuacje kryzysowe.

MEN zapowiedziało także przeszkolenie 7,5 tys. dyrektorów szkół i przedszkoli. Na ten cel przewidziano ponad 45 mln zł. Przygotowanie kadry zarządzającej ma uzupełniać działania kierowane do nauczycieli i uczniów.

Kontrola plecaków wymaga nowych przepisów

Resort pracuje również nad rozwiązaniami, które umożliwiłyby dyrektorom lub upoważnionym pracownikom szkoły kontrolowanie zawartości uczniowskich plecaków. Celem miałoby być wykrywanie niebezpiecznych przedmiotów, zanim zostaną wykorzystane do ataku.

Takie uprawnienie wiąże się jednak z pytaniami o granice kontroli, ochronę prywatności uczniów oraz sposób przeprowadzania sprawdzeń. Szczegółowe zasady wymagają dalszych prac legislacyjnych. Zapowiedź zmian nie oznacza, że dyrektorzy otrzymali już nowe, powszechne prawo do przeszukiwania plecaków.

Procedury trzeba znać i umieć zastosować

Planowane ćwiczenia mają ograniczać ryzyko chaotycznych reakcji w chwili zagrożenia. Ich istotą jest przełożenie zapisanych instrukcji na zachowania, które uczniowie i pracownicy będą potrafili zastosować w praktyce. Ważnym elementem przygotowania pozostaje również informowanie rodziców o szkolnych procedurach.

Zapowiadane przez MEN działania obejmują zarówno praktyczne szkolenia, jak i przygotowanie dyrekcji oraz zmiany prawne. Kluczowe będzie jednak to, czy znajomość procedur przełoży się na sprawne działanie całej placówki w sytuacji, w której na podjęcie decyzji pozostaje niewiele czasu.