Nowe zasady kontroli L4. ZUS wyjaśnia, co wolno na zwolnieniu

ZUS przypomina, że nadal obowiązuje podstawowa zasada – osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim może stracić prawo do zasiłku za cały okres zwolnienia, jeśli wykonuje pracę zarobkową lub podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia.

- Praca zarobkowa to każda czynność, która ma charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania. Pracą zarobkową nie są tzw. czynności incydentalne, czyli takie, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności, ale wyjaśniam od razu, że taką istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy - mówi Wojciech Dyląg, regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie podkarpackim.

Rzecznik podkreśla, że podczas zwolnienia lekarskiego nie można wykonywać pracy zarobkowej ani podejmować działań utrudniających leczenie lub wydłużających rekonwalescencję.

Nowe przepisy wprowadzają jednak wyjątek dotyczący tzw. czynności incydentalnych. Chodzi o pojedyncze, wyjątkowe działania wynikające z istotnych okoliczności, których brak mógłby doprowadzić do poważnych konsekwencji. Przykładem może być jednorazowe podpisanie ważnego dokumentu, jeśli nikt inny nie ma do tego upoważnienia.

Przepisy dopuszczają także wykonywanie zwykłych czynności dnia codziennego. Osoba przebywająca na L4 może m.in. wyjść do apteki, lekarza czy na rehabilitację. Możliwe jest również zrobienie podstawowych zakupów spożywczych lub odprowadzenie dziecka do przedszkola, jeśli nie może zrobić tego inna osoba.

Nowe uprawnienia kontrolerów ZUS

Zmiany obejmują również rozszerzenie uprawnień kontrolerów ZUS. Podczas kontroli mogą oni legitymować osobę przebywającą na zwolnieniu oraz żądać potwierdzenia tożsamości, np. dowodem osobistym.

Kontrolerzy mają także prawo wejść do miejsca pobytu osoby kontrolowanej, miejsca pracy lub prowadzenia działalności gospodarczej. Mogą również zbierać wyjaśnienia od chorego, pracodawcy oraz lekarza.

Każda przeprowadzona kontrola ma być dokumentowana protokołem, którego kopia pozostaje u osoby kontrolowanej. Wyjątkiem są sytuacje, gdy kontrolerzy nie zastaną chorego w miejscu pobytu.

Setki osób straciły zasiłek

Jak wynika z danych ZUS, w pierwszym kwartale 2026 roku na Podkarpaciu skontrolowano 970 osób przebywających na zwolnieniach lekarskich. W 84 przypadkach cofnięto prawo do zasiłku chorobowego na łączną kwotę ponad 236 tys. zł.

W całym 2025 roku w województwie podkarpackim przeprowadzono 4 904 kontrole. Prawo do zasiłku utraciło 509 osób, a łączna kwota cofniętych świadczeń przekroczyła 1 mln zł.