Alergia skórna: objawy, diagnoza, leczenie

Alergia skórna to powszechny problem, który może dotknąć osoby w każdym wieku. Objawia się nagłą lub przewlekłą reakcją zapalną skóry po kontakcie z substancją uczulającą, czyli alergenem. Chociaż symptomy alergii, takie jak uciążliwy świąd czy wysypka, mogą znacząco obniżać komfort życia, istnieją skuteczne metody diagnostyki i leczenia.

Czym jest alergia skórna i jak powstaje?

Alergia skórna to nieprawidłowa, nadmierna reakcja układu odpornościowego na substancje, które dla większości ludzi są całkowicie nieszkodliwe. Kiedy osoba z predyspozycją do alergii ma kontakt z alergenem (np. poprzez dotyk, wdychanie lub spożycie pokarmu), jej system immunologiczny traktuje go jako zagrożenie. W odpowiedzi komórki odpornościowe, głównie mastocyty, uwalniają substancje chemiczne, w tym histaminę. To właśnie histamina jest głównym winowajcą odpowiedzialnym za rozwój typowych objawów, takich jak zaczerwienienie, obrzęk i intensywny świąd skóry.

Najczęstsze objawy alergii skórnej – na co zwrócić uwagę?

Obraz kliniczny alergii skórnej może być bardzo zróżnicowany, w zależności od jej rodzaju, przyczyny i indywidualnych predyspozycji pacjenta. Do najczęściej zgłaszanych symptomów należą:

• intensywny świąd skóry – to najbardziej charakterystyczny i uciążliwy objaw, który często prowadzi do drapania i dalszych uszkodzeń naskórka,
• wysypka – może przybierać różne formy. Czasem są to drobne grudki i pęcherzyki, innym razem zlewające się czerwone plamy na skórze,
• bąble pokrzywkowe – to szybko pojawiające się i znikające (zazwyczaj w ciągu 24 godzin) blade lub różowe wzniesienia na skórze, przypominające te po oparzeniu pokrzywą,
• zaczerwienienie i obrzęk – skóra w miejscu reakcji alergicznej staje się czerwona, ciepła i lekko opuchnięta,
• suchość, łuszczenie i pękanie skóry – objawy te są typowe zwłaszcza dla przewlekłych form alergii, takich jak atopowe zapalenie skóry.

Alergia skórna u dzieci, szczególnie u niemowląt, często manifestuje się w postaci zmian na policzkach, w zgięciach łokciowych i kolanowych oraz na owłosionej skórze głowy.

Więcej o alergiach u dzieci i możliwych jej objawach dowiesz się na stronie: https://www.medme.pl/.

Rodzaje alergii skórnych

Chociaż ogólnie mówimy o alergii skórnej, w medycynie wyróżnia się kilka jej głównych typów, różniących się mechanizmem powstawania i sposobem, w jaki się objawiają.

Pokrzywka alergiczna

Pokrzywka alergiczna charakteryzuje się nagłym pojawieniem się swędzących bąbli pokrzywkowych. Zwykle jest to reakcja na alergeny pokarmowe (np. orzechy, mleko, owoce morza), leki lub ukąszenia owadów. Objawy pojawiają się szybko, zazwyczaj w ciągu kilku minut do dwóch godzin po kontakcie z alergenem i równie szybko mogą ustąpić.

Alergiczny wyprysk kontaktowy

Ten rodzaj alergii jest wynikiem bezpośredniego kontaktu skóry z alergenem. Reakcja jest opóźniona – objawy, takie jak zaczerwienienie, grudki, pęcherzyki i silny świąd, pojawiają się zazwyczaj po 24-72 godzinach od kontaktu. Do najczęstszych alergenów kontaktowych należą:

• metale (głównie nikiel, chrom, kobalt),
• substancje zapachowe w kosmetykach,
• konserwanty,
• barwniki do włosów.

Atopowe zapalenie skóry (AZS)

Atopowe zapalenie skóry to przewlekła, nawrotowa choroba zapalna o podłożu genetycznym, w której istotną rolę odgrywa defekt bariery naskórkowej i nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna. Skóra jest permanentnie sucha, skłonna do podrażnień i bardzo swędząca. Objawy zaostrzają się pod wpływem różnych czynników, takich jak alergeny (pokarmowe i wziewne), stres, infekcje czy drażniące materiały.

Jak lekarz diagnozuje alergię skórną?

Prawidłowe rozpoznanie przyczyny problemu jest niezbędne dla skutecznego leczenia. Jeśli podejrzewasz u siebie alergię, konieczna jest wizyta u lekarza – dermatologa lub alergologa. Pamiętaj, że ostateczną diagnozę zawsze stawia lekarz na podstawie dokładnego wywiadu i specjalistycznych badań.

Proces diagnostyczny zazwyczaj obejmuje:

1. Szczegółowy wywiad medyczny: lekarz zapyta o rodzaj objawów, czas ich trwania, możliwe czynniki wywołujące, historię alergii w rodzinie, stosowane kosmetyki i dietę.
2. Testy alergiczne: w zależności od podejrzenia, specjalista może zlecić odpowiednie badania:
   1. punktowe testy skórne: stosowane przy podejrzeniu alergii natychmiastowej (np. na pokarmy, roztocza, pyłki). Polegają na nałożeniu na skórę przedramienia kropli z alergenami i delikatnym nakłuciu naskórka,
   2. naskórkowe testy płatkowe: to standard w diagnostyce wyprysku kontaktowego. Na skórę pleców przykleja się plastry z najczęstszymi alergenami, a odczytu dokonuje się po 48 i 72 godzinach,
   3. badania krwi: oznaczenie w surowicy krwi stężenia swoistych przeciwciał IgE skierowanych przeciwko konkretnym alergenom.

Jak leczyć alergię skórną?

Leczenie alergii skórnej opiera się na kilku filarach, a plan terapii jest zawsze dostosowywany indywidualnie do pacjenta. Wybór metody leczenia należy bezwzględnie skonsultować ze specjalistą, który dobierze najbezpieczniejszą i najskuteczniejszą opcję. Podstawową i najważniejszą zasadą jest unikanie zidentyfikowanego alergenu, o ile jest to możliwe.

Leczenie miejscowe

To podstawa terapii większości alergii skórnych. Stosuje się tu preparaty nakładane bezpośrednio na zmienioną chorobowo skórę. Zalicza się do nich:

• emolienty: preparaty nawilżające i natłuszczające, które odbudowują barierę naskórkową, zmniejszają suchość i świąd. Są kluczowe zwłaszcza w pielęgnacji skóry atopowej,
• miejscowe glikokortykosteroidy: skuteczna maść na alergię skórną o działaniu przeciwzapalnym, która szybko redukuje zaczerwienienie i świąd. Stosuje się je krótkotrwale, zgodnie ze ścisłymi zaleceniami lekarza,
• miejscowe inhibitory kalcyneuryny: leki przeciwzapalne nowszej generacji, które nie zawierają steroidów i mogą być stosowane w wrażliwych miejscach, takich jak twarz czy powieki.

Leczenie ogólnoustrojowe

W przypadku nasilonych objawów lub gdy leczenie miejscowe jest niewystarczające, lekarz może zalecić leki doustne. Najczęściej stosowane są leki przeciwhistaminowe, które blokują działanie histaminy i skutecznie łagodzą świąd oraz pokrzywkę. W bardzo ciężkich przypadkach, krótkotrwale, stosuje się doustne glikokortykosteroidy. Jeśli chcesz sprawdzić, jakie leki na alergię są obecnie dostępne na rynku lub porównać różne ich rodzaje, zajrzyj tu: https://www.medme.pl/kategoria/alergia-7385.

Domowe sposoby na alergię skórną i codzienna pielęgnacja

Choć farmakoterapia jest często niezbędna, odpowiednie postępowanie w domu może znacznie poprawić stan skóry i złagodzić objawy. Pamiętaj jednak, że domowe metody mogą przynieść ulgę, ale nie zastąpią leczenia zaleconego przez specjalistę.

Oto, co na alergię skórną możesz zastosować samodzielnie:

• stosuj zimne okłady: chłodne kompresy na swędzące miejsca mogą przynieść natychmiastową ulgę,
• dbaj o regularne nawilżanie: używaj hipoalergicznych emolientów kilka razy dziennie, zwłaszcza po kąpieli,
• unikaj drapania: chociaż jest to trudne, drapanie uszkadza skórę i nasila stan zapalny. Obcinaj paznokcie krótko,
• wybieraj delikatne kosmetyki: Stosuj preparaty myjące bez mydła (syndety) i kosmetyki przeznaczone dla skóry alergicznej,
• noś przewiewne ubrania: wybieraj odzież z naturalnych, miękkich materiałów, takich jak bawełna. Unikaj wełny i szorstkich syntetyków.