W Brukseli o nowych wyzwaniach dla Podkarpacia

Głównym celem rozmów było przedstawienie stanu realizacji programu oraz omówienie wyzwań wynikających z geopolitycznego położenia regionu na wschodniej granicy Unii Europejskiej. Marszałek Władysław Ortyl podkreślił znaczące tempo wdrażania FEP:

Do końca października tego roku w ramach programu Fundusze Europejskie dla Podkarpacia ogłoszono nabory obejmujące już ponad 74% całkowitej alokacji FEP, a Podkarpacie osiągnęło pierwsze miejsce w Polsce pod względem procentu alokacji rozliczonej za pośrednictwem wniosków o płatność. Podpisaliśmy już 1122 umowy z beneficjentami, a wartość przyznanego dofinansowania wynosi ponad 4,7 mld zł, z czego wkład UE to ponad 4,6 mld zł.

Bezpieczeństwo i odporność regionu priorytetem

Dużą część dyskusji poświęcono kwestiom bezpieczeństwa, odporności oraz rozwijaniu technologii o podwójnym, cywilno-obronnym zastosowaniu. Delegacja wskazała na konieczność wsparcia rozwoju systemów bezzałogowych i infrastruktury do ich testowania, co ma kluczowe znaczenie zarówno dla gospodarki, jak i dla bezpieczeństwa.

Marszałek Ortyl zwrócił uwagę, że sytuacja geopolityczna wymaga strategicznego podejścia:

Województwo podkarpackie jest regionem UE graniczącym bezpośrednio z obszarem objętym wojną. Rosnące napięcia geopolityczne wymuszają realokację środków w kierunku zwiększenia odporności i podwójnego zastosowania infrastruktury. Rozwój systemów bezzałogowych w regionach przygranicznych może stać się nie tylko impulsem dla gospodarki, ale również strategicznym kierunkiem wzmacniania bezpieczeństwa wschodniej flanki NATO i całej Unii Europejskiej.

Infrastruktura transportowa o znaczeniu europejskim

Rozmowy objęły także planowane inwestycje w transport, zwłaszcza w rejonach przygranicznych. Port Lotniczy Rzeszów-Jasionka zaprezentował plany rozbudowy infrastruktury operacyjnej, terminalowej i cargo, kluczowych dla roli lotniska jako węzła logistycznego UE. W propozycjach zmian ujęto także modernizację dróg wojewódzkich prowadzących do przejść granicznych z Ukrainą.

Małgorzata Jarosińska-Jedynak podkreśliła europejską wagę tych projektów:

Zwiększenie odporności infrastruktury transportowej Podkarpacia ma znaczenie ogólnoeuropejskie. Inwestycje transportowe w regionach przygranicznych należy uznać za strategiczne dla bezpieczeństwa i odporności UE. To leży w naszym wspólnym interesie.

Szeroki pakiet zmian i pozytywna reakcja Komisji

Delegacja zaprezentowała również szeroki zestaw proponowanych modyfikacji w FEP, obejmujący wsparcie dla przedsiębiorczości, rozwoju technologii bezzałogowych, infrastruktury komunikacyjnej, systemów wodnych, a także kompetencji mieszkańców i przygotowania instytucji publicznych na zwiększone ryzyko.

Komisja Europejska pozytywnie oceniła kierunek proponowanych zmian, podkreślając ich zgodność z celami przeglądu śródokresowego oraz strategiczne znaczenie działań podejmowanych w regionach przygranicznych.

Propozycja aktualizacji programu zakłada przesunięcie ponad 10% alokacji FEP na nowe obszary związane z bezpieczeństwem i odpornością. Zmiany mają przynieść także wydłużenie okresu kwalifikowalności wydatków do końca 2030 roku oraz zwiększenie zaliczek, co ułatwi pełną absorpcję funduszy.

Dalsze działania w Brukseli

W najbliższych dniach delegacja będzie uczestniczyć w konferencji Komitetu Regionów dotyczącej przyszłości polityki spójności. Podczas wydarzenia omówione zostaną propozycje Komisji Europejskiej dotyczące kolejnych wieloletnich ram finansowych oraz długoterminowej polityki inwestycyjnej UE.