Pierwsze operacje onkologiczne z robotem da Vinci w Brzozowie

W brzozowskim szpitalu wykonano pierwsze operacje onkologiczne z wykorzystaniem systemu robotycznego da Vinci. Zabiegom poddano dwoje pacjentów z nowotworami prawej połowy jelita grubego. Oboje zostali już wypisani do domów, czują się dobrze i wracają do zdrowia. Operacje przeprowadził zespół pod kierunkiem chirurga onkologicznego Marcina Paczosy, certyfikowanego operatora systemu.

Urządzenie trafiło do Brzozowa dzięki firmie Synektik, która bezpłatnie użyczyła je szpitalowi na trzy miesiące. Takie rozwiązanie pozwoliło rozpocząć wdrażanie technologii bez obciążania budżetu placówki kosztami udostępnienia sprzętu.

Szpital planuje zakup własnego robota chirurgicznego w ramach funduszy SIS-Onko. Rozważany jest system na poziomie piątej generacji - tej samej lub innej firmy. Obecne użyczenie umożliwia zespołowi rozpoczęcie pracy z robotem jeszcze przed pozyskaniem własnej aparatury.

Za każdym ruchem narzędzi stoi chirurg

System da Vinci składa się z trzech współpracujących elementów: konsoli chirurga, wózka pacjenta z czterema interaktywnymi ramionami chirurgicznymi oraz wieży wizyjnej. Operator siedzący przy konsoli widzi trójwymiarowy, dziesięciokrotnie powiększony obraz wnętrza ciała pacjenta i steruje narzędziami.

Robot nie operuje samodzielnie - każdy ruch wykonuje na polecenie chirurga. Jak wyjaśnia Marcin Paczosa, wykorzystywany system nie posiada sztucznej inteligencji. Przenosi ruchy dłoni operatora na narzędzia, eliminując naturalne drżenie rąk i zapewniając zakres ruchu większy niż możliwości ludzkiego nadgarstka.

Ma to znaczenie zwłaszcza podczas pracy w ciasnych przestrzeniach anatomicznych, gdzie liczy się precyzja każdego ruchu. Lekarz zwraca również uwagę na zabezpieczenie konsoli, które zatrzymuje narzędzia, gdy operator odwróci głowę.

- Kiedy operuje się w ciasnej przestrzeni, gdzie każdy milimetr jest ważny, ludzka ręka mogłaby teoretycznie drżeć ze zmęczenia, zwłaszcza przy wielogodzinnej operacji. Robot całkowicie niweluje tę fizjologiczną niedoskonałość — wyjaśnia Marcin Paczosa.

Przygotowania do pierwszych operacji obejmowały proces certyfikacji prowadzony przez producenta systemu, firmę Intuitive. Marcin Paczosa szkolił się jako operator konsolowy, a Krzysztof Petryk jako asystent operatora. Ponieważ brzozowska placówka nie miała własnego robota, lekarze zdobywali umiejętności w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Lublinie.

- Ostateczny egzamin, potwierdzający nasze kwalifikacje, zdawaliśmy w Londynie. Cały proces odbywał się zaś pod okiem jednego z najlepszych ekspertów w kraju, dr. n. med. Marcina Kubiaka, kierownika Oddziału Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej w lubelskim szpitalu, który ma na swoim koncie setki zabiegów robotycznych, a który pełni rolę mojego proktora - podkreśla Marcin Paczosa.

Szpital dysponuje już zatem certyfikowanym zespołem przygotowanym do pracy z systemem robotycznym. Kolejny zespół specjalistów jest w trakcie certyfikacji, a zakup własnego urządzenia ma umożliwić szkolenie następnych osób.

Marcin Paczosa podkreśla, że wdrożenie robotyki opiera się na wieloletnim doświadczeniu kadry w chirurgii klasycznej i laparoskopowej. W jego ocenie przejście do pracy przy konsoli oznacza przede wszystkim dostosowanie posiadanych umiejętności do nowego narzędzia.

- Nasi pacjenci mogą być spokojni - wiemy, jak operować, znamy pole operacyjne i potrafimy pracować w najtrudniejszych warunkach anatomicznych. Przejście na robota to dla nas kwestia adaptacji i przełożenia wieloletniego doświadczenia z chirurgii tradycyjnej oraz laparoskopowej na nowe, jeszcze bardziej precyzyjne narzędzie - wyjaśnia chirurg.

Lekarz zaznacza, że system robotyczny nie zastępuje dorobku specjalistów ani dotychczasowych metod leczenia. Ma być kolejnym narzędziem dostępnym dla zespołu, w którym pracują chirurdzy z dwudziesto- i trzydziestoletnim doświadczeniem.

Według przekazanych informacji Narodowy Fundusz Zdrowia refunduje obecnie zabiegi robotyczne w leczeniu nowotworów jelita grubego, prostaty oraz narządu rodnego u kobiet. Te kierunki wyznaczają dalsze plany rozwoju chirurgii robotycznej w brzozowskim szpitalu.

Placówka planuje przeszkolenie i certyfikację miejscowych ginekologów. Pozostaje również otwarta na współpracę z urologami, mimo że w jej strukturach nie funkcjonuje klasyczny oddział urologii.

W ocenie Marcina Paczosy rozwój technologiczny jest niezbędny, by utrzymywać pozycję ośrodka i poszerzać możliwości leczenia pacjentów. Chirurg podkreśla przy tym, że uruchomienie programu wymagało zarówno decyzji dyrekcji, jak i współpracy personelu medycznego oraz zespołu bloku operacyjnego.

- Sukces tego wdrożenia to zasługa ludzkiej determinacji na każdym szczeblu. Bez odważnych decyzji dyrekcji, wsparcia kadry i zgranego zespołu na bloku operacyjnym nie bylibyśmy dzisiaj w tym miejscu. Bowiem technologia najwyższej klasy musi iść w parze z ludźmi, którzy chcą się rozwijać dla dobra pacjenta — podsumowuje Marcin Paczosa.

Pierwsze operacje i przygotowanie certyfikowanej kadry otwierają nowy etap w działalności brzozowskiego szpitala. Kolejnymi krokami mają być zakup własnego systemu oraz szkolenie następnych zespołów, tak aby z technologii robotycznej mogły korzystać kolejne grupy pacjentów onkologicznych.