Po 22 nie kupisz alkoholu nawet na stacji. Tak zdecydował Sejm

Sejm uchwalił ustawę, która wprowadza ogólnopolski zakaz detalicznej sprzedaży alkoholu na wynos w godzinach od 22 do 6. Jeśli nowe przepisy przejdą dalszą ścieżkę legislacyjną i zostaną podpisane przez prezydenta, wejdą w życie 1 stycznia 2027 roku. To jedna z najpoważniejszych od lat zmian w zasadach sprzedaży alkoholu w Polsce, która obejmie zarówno małe sklepy osiedlowe, jak i duże markety oraz stacje paliw.

Za przyjęciem ustawy głosowało 400 posłów, przeciw było 29, a 4 wstrzymało się od głosu. Teraz projekt trafi do Senatu. Dopiero po zakończeniu całego procesu legislacyjnego będzie jasne, czy i w jakim ostatecznie kształcie nowe regulacje zaczną obowiązywać.

Nie tak dawno, bo 30 września podczas sesji Rady Miasta Krosna próbowano po raz kolejny uchwalić nocną prohibicję. Projekt uchwały przygotowany przez trzech radnych zebrał 10 głosów „za” i dokładnie tyle samo „przeciw”. Głosowanie poprzedziła kolejna, długa dyskusja, ponieważ projekt uchwały w ostatnich latach był już kilkukrotnie przedstawiany podczas obrad.

Zakaz obejmie sklepy, markety i stacje paliw

Najbardziej odczuwalna zmiana dotyczy sprzedaży detalicznej alkoholu przeznaczonego do spożycia poza miejscem zakupu. Oznacza to, że po godz. 22 alkoholu nie będzie można kupić ani w osiedlowym sklepie, ani w supermarkecie, ani w sklepie całodobowym, ani na stacji paliw. Nowe przepisy mają obowiązywać w całym kraju, co oznacza odejście od dotychczasowej zasady, w której takie ograniczenia zależały od decyzji poszczególnych samorządów.

Ustawa nie wprowadza jednak całkowitego zakazu sprzedaży alkoholu w porze nocnej. Nadal będzie można zamówić go do spożycia na miejscu w restauracjach, pubach, barach czy hotelach. Ograniczenie dotyczy wyłącznie sprzedaży na wynos, a więc tej formy obrotu, która najczęściej wiąże się z zakupami w sklepach i na stacjach.

Samorządy dostaną możliwość zaostrzenia przepisów

Choć ustawa ustanawia ogólnokrajowy zakaz w godzinach od 22 do 6, samorządy zachowają możliwość wprowadzania dalej idących ograniczeń. Rady gmin, tak jak Rada Miasta Krosna, będą mogły rozszerzyć nocny zakaz także na godziny od 21 do 22 oraz od 6 do 9. W praktyce oznacza to, że w niektórych miejscowościach sprzedaż alkoholu na wynos może kończyć się już o godz. 21, a rano być wstrzymana jeszcze przez kilka dodatkowych godzin.

To rozwiązanie daje lokalnym władzom narzędzie do dostosowania przepisów do miejscowych warunków. Jednocześnie nowa ustawa odwraca dotychczasowy mechanizm działania: nocne ograniczenia mają stać się zasadą obowiązującą w całej Polsce, a nie wyjątkiem zależnym wyłącznie od uchwał podejmowanych lokalnie.

Koniec reklamy piwa i promocji zachęcających do większych zakupów

Przyjęte przez Sejm przepisy nie ograniczają się jedynie do godzin sprzedaży. Ustawa przewiduje również zakaz reklamy i promocji wszystkich napojów alkoholowych. Obejmie on także piwo, które dotąd mogło być reklamowane pod określonymi warunkami. To istotna zmiana dla rynku, ponieważ kończy dotychczasowy wyjątek dotyczący tego segmentu alkoholu.

Zniknąć mają także popularne akcje promocyjne skłaniające klientów do kupowania większej liczby produktów, takie jak oferty w rodzaju „6+6 gratis”. Ustawodawca chce w ten sposób ograniczyć mechanizmy sprzedażowe, które zwiększają dostępność alkoholu i zachęcają do większych zakupów.

Za złamanie przepisów dotyczących reklamy i promocji przewidziano dotkliwe sankcje. Ustawa zakłada grzywnę od 30 tys. do 1 mln zł albo karę ograniczenia wolności. To oznacza, że nowe regulacje mają być egzekwowane w sposób zdecydowany, a konsekwencje naruszeń mogą być bardzo poważne zarówno dla sprzedawców, jak i podmiotów prowadzących działania marketingowe.

Nowe obowiązki sprzedawców przy kasie

Zmianie ulegną również zasady weryfikacji wieku kupujących. Zgodnie z nowymi przepisami, jeśli sprzedawca będzie miał wątpliwości co do pełnoletności klienta, sprawdzenie jego wieku stanie się obowiązkowe. Samo wrażenie, że dana osoba „wygląda na pełnoletnią”, nie będzie już wystarczające, jeśli pojawią się jakiekolwiek wątpliwości.

W praktyce oznacza to, że bez okazania dokumentu potwierdzającego wiek sprzedaż alkoholu nie będzie możliwa. Nowe rozwiązanie ma uszczelnić obecny system kontroli i ograniczyć ryzyko sprzedaży alkoholu osobom niepełnoletnim.

Wyższe opłaty za zezwolenia

Ustawa przewiduje także podwyżki opłat za zezwolenia na sprzedaż alkoholu. W przypadku napojów o zawartości alkoholu do 18 proc. opłata ma wzrosnąć z 525 do 1050 zł. Z kolei dla alkoholu powyżej 18 proc. przewidziano wzrost z 2100 do 4200 zł. W obu przypadkach oznacza to podwojenie obecnie obowiązujących stawek.

Dla przedsiębiorców będzie to kolejny element wpływający na koszty prowadzenia działalności. W połączeniu z ograniczeniami godzinowymi, zakazem promocji i nowymi obowiązkami przy sprzedaży oznacza to wyraźne zaostrzenie zasad funkcjonowania rynku alkoholowego.

Ogólnopolska zmiana oparta na lokalnych doświadczeniach

Nocne zakazy sprzedaży alkoholu nie są w Polsce nowością. Już dziś wiele miast i gmin korzysta z możliwości wprowadzania takich ograniczeń na swoim terenie. Nowe przepisy przenoszą jednak ten model na poziom ogólnokrajowy, czyniąc z niego powszechnie obowiązującą regułę.

Zwolennicy ustawy wskazują na doświadczenia samorządów, które wcześniej zdecydowały się na podobne rozwiązania. W Krakowie po wprowadzeniu nocnego zakazu liczba zdarzeń policyjnych wiązanych ze spożyciem alkoholu miała spaść o 48,5 proc. Jednocześnie MSWiA zwracało uwagę, że danych z poszczególnych miast nie można automatycznie przekładać na sytuację w całym kraju. To pokazuje, że skutki nowych przepisów będą zapewne jednym z ważniejszych tematów debaty także po ich ewentualnym wejściu w życie.

Jeśli ustawa zostanie ostatecznie uchwalona, od początku 2027 roku zmienią się nie tylko godziny, w których będzie można kupić alkohol, ale także sposób jego promowania, zasady kontroli wieku klientów oraz koszty uzyskania zezwoleń. Dla konsumentów i sprzedawców oznacza to nową rzeczywistość, a dla państwa próbę wprowadzenia jednolitych reguł tam, gdzie dotąd dominowały rozwiązania lokalne.