ZUS przypomina o świadczeniach po wypadku przy pracy i chorobie zawodowej

Wypadek przy pracy lub choroba zawodowa mogą w jednej chwili przerwać codzienne życie i pozbawić pracownika możliwości zarobkowania. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina, że osoby objęte ubezpieczeniem wypadkowym mogą w takiej sytuacji ubiegać się o wsparcie finansowe. W zależności od stanu zdrowia i przebiegu leczenia katalog świadczeń obejmuje między innymi zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, rentę wypadkową oraz jednorazowe odszkodowanie.

Jak podkreśla Wojciech Dyląg, regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie podkarpackim, wypadek przy pracy może dotknąć każdego, niezależnie od wykonywanego zawodu. Choć są branże o wyższej wypadkowości, takie zdarzenia dotyczą nie tylko pracowników fizycznych, kierowców czy górników, ale również urzędników, ekspedientek i nauczycieli. Najważniejsze w takich momentach jest zapewnienie poszkodowanemu poczucia bezpieczeństwa finansowego, zwłaszcza gdy czasowo traci on zdolność do pracy.

Zasiłek chorobowy od pierwszego dnia

Jednym z podstawowych świadczeń jest zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego. Przysługuje on w razie niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową. W tym przypadku nie obowiązuje tzw. okres wyczekiwania, co oznacza, że świadczenie można otrzymać nawet od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniu wypadkowemu.

ZUS zaznacza, że zasiłek ten przysługuje niezależnie od długości okresu ubezpieczenia. Jest też korzystniejszy od standardowego zasiłku wypłacanego przy zwykłej chorobie z ubezpieczenia chorobowego, ponieważ wynosi 100 proc. podstawy wymiaru, czyli średniej kwoty, od której odprowadzane były składki, ustalanej zazwyczaj z ostatnich 12 miesięcy.

Świadczenie rehabilitacyjne, gdy leczenie się przedłuża

Jeżeli po wyczerpaniu pełnego okresu zasiłkowego pracownik nadal pozostaje niezdolny do pracy, ale dalsze leczenie i rehabilitacja dają szansę na odzyskanie zdolności do zarobkowania, może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne. Dotyczy to sytuacji po wykorzystaniu 182, 270 lub 91 dni po ustaniu zatrudnienia, w zależności od okoliczności przewidzianych w przepisach.

Świadczenie rehabilitacyjne może być wypłacane maksymalnie przez 12 miesięcy. Także ono wynosi 100 proc. pensji ustalonej na zasadach przyjmowanych przy zasiłku chorobowym. Warunkiem jego przyznania jest orzeczenie lekarza orzecznika ZUS potwierdzające, że istnieją okoliczności uzasadniające wypłatę świadczenia w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Osoba ubezpieczona, która nie zgadza się z takim orzeczeniem, ma prawo wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej.

Renta wypadkowa na korzystniejszych zasadach

Osoby, które w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej stały się niezdolne do pracy, mogą starać się o rentę wypadkową, czyli rentę z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego. Aby ją otrzymać, konieczne jest uzyskanie orzeczenia o niezdolności do pracy oraz potwierdzenia związku tej niezdolności z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Takie orzeczenie wydaje lekarz orzecznik, a w przypadku sprzeciwu lub zarzutu wadliwości sprawa może trafić do komisji lekarskiej.

Renta wypadkowa przyznawana jest na zasadach korzystniejszych niż zwykła renta z tytułu niezdolności do pracy. Jak wyjaśnia rzecznik ZUS, prawo do tego świadczenia nie zależy od długości okresu ubezpieczenia. Znaczenia nie ma również data powstania niezdolności do pracy ani wiek ubezpieczonego. Osiągnięcie wieku 60 lat przez kobietę lub 65 lat przez mężczyznę nie stanowi przeszkody do pobierania świadczenia. Dodatkowo renta wypadkowa jest korzystniejsza także dlatego, że można ją łączyć z emeryturą.

Jednorazowe odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu

Po zakończeniu leczenia i rehabilitacji ubezpieczony może wystąpić o jednorazowe odszkodowanie, jeśli doznał stałego albo długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Oceny stopnia uszczerbku i jego związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową dokonuje lekarz orzecznik ZUS albo komisja lekarska ZUS.

Stały uszczerbek na zdrowiu oznacza takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie jego czynności i nie rokuje poprawy. Z kolei długotrwały uszczerbek to naruszenie sprawności organizmu powodujące upośledzenie jego czynności na okres dłuższy niż sześć miesięcy, przy czym istnieje szansa na poprawę. Wysokość jednorazowego odszkodowania wynosi 20 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.

Dane z Podkarpacia pokazują skalę wypłacanego wsparcia. W 2025 roku podkarpackie oddziały ZUS wypłaciły 1310 jednorazowych odszkodowań wypadkowych na łączną kwotę przekraczającą 13,7 mln zł. Oddział w Jaśle wypłacił 506 odszkodowań o łącznej wartości prawie 5,2 mln zł, natomiast oddział w Rzeszowie zrealizował 804 wypłaty, których łączna kwota przekroczyła 8,5 mln zł.

Kiedy ZUS może odmówić wypłaty

ZUS przypomina jednocześnie, że prawo do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego nie jest bezwarunkowe. Przepisy przewidują sytuacje, w których instytucja ma obowiązek odmówić wypłaty środków. Dzieje się tak między innymi wtedy, gdy wyłączną przyczyną wypadku było umyślne działanie pracownika albo rażące niedbalstwo. Odmowa nastąpi także, gdy poszkodowany znajdował się pod wpływem alkoholu lub substancji odurzających.

W takich przypadkach poszkodowany może ubiegać się o świadczenia z ubezpieczenia chorobowego lub rentowego, o ile spełnia warunki określone w przepisach. ZUS zwraca jednak uwagę na ważny wyjątek. Jeśli wypadek pod wpływem alkoholu zakończył się śmiercią pracownika, prawo jego rodziny do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego pozostaje chronione, a błędy popełnione przez ubezpieczonego nie pozbawiają bliskich należnego wsparcia.

Przypomnienie ZUS pokazuje, że system ubezpieczenia wypadkowego ma zapewniać realną pomoc w jednym z najtrudniejszych momentów życia zawodowego. Dla osób, które nagle tracą zdrowie i możliwość pracy, znaczenie mają nie tylko same przepisy, ale przede wszystkim szybki dostęp do świadczeń, które pozwalają skupić się na leczeniu i powrocie do codziennego funkcjonowania.