Coraz więcej ładunków ponadgabarytowych na polskich drogach

Kiedy mówimy o przejeździe nienormatywnym?

Pojazdy mogą poruszać się bez dodatkowych zezwoleń wyłącznie wtedy, gdy mieszczą się w parametrach określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia.

Dopuszczalne normy to w skrócie:

• 16,5 m długości – ciągnik z naczepą,
• 18,75 m – pojazd silnikowy z przyczepą,
• 2,5 m szerokości,
• 4 m wysokości,
• 40 ton masy całkowitej,
• 11,5 t nacisku pojedynczej osi napędowej.

Przekroczenie choć jednego z tych parametrów oznacza przejazd nienormatywny, który wymaga uzyskania odpowiedniego zezwolenia.

Kto wydaje zezwolenia?

Zasady wydawania zezwoleń regulują przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 21 stycznia 2021 r. w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych. Funkcjonuje pięć kategorii zezwoleń (I–V), a kompetencje rozłożone są pomiędzy różne organy:

• starosta – kategoria I,
• starosta lub naczelnik urzędu celno-skarbowego – kategoria II,
• GDDKiA oraz naczelnik urzędu celno-skarbowego – kategoria III,
• GDDKiA – kategorie IV i V,
• prezydent miasta na prawach powiatu – kategoria V (jeśli trasa przebiega wyłącznie w granicach miasta i nie obejmuje dróg krajowych klasy A lub S).

Szczegółowe informacje oraz formularze dostępne są na stronie internetowej GDDKiA.

Podkarpacie: wyraźny trend wzrostowy

W województwie podkarpackim liczba wydawanych zezwoleń w ostatnich latach wyraźnie wzrosła. W 2025 r. Oddział GDDKiA w Rzeszowie wydał 773 decyzje administracyjne na przejazdy nienormatywne.

Dla porównania:

• 2019 r. – 342 zezwolenia,
• 2020 r. – 508,
• 2021 r. – 688,
• 2022 r. – 744,
• 2023 r. – 720,
• 2024 r. – 780,
• 2025 r. – 773.

Oddział nie tylko wydaje decyzje, lecz także uzgadnia trasy transportów przejeżdżających przez region. W ubiegłym roku wydano 785 takich uzgodnień, z czego ponad 400 dotyczyło przewozu elementów turbin wiatrowych przez przejście graniczne w Korczowej. Łącznie oznaczało to około 1700 przejazdów, kierowanych głównie do obwodów wołyńskiego i lwowskiego w celu odbudowy infrastruktury energetycznej.

Transport maszyny TBM

Jednym z najbardziej imponujących transportów nienormatywnych w regionie był przewóz maszyny TBM na budowę odcinka drogi ekspresowej S19 Rzeszów Południe – Babica w ciągu Droga ekspresowa S19. Operacja trwała od 11 listopada 2022 r. do 31 stycznia 2023 r.

Zestaw transportowy miał 74 m długości, 9 m szerokości i masę całkowitą około 500 ton. Najcięższe zestawy ważyły 499 i 489 ton. Przejazd wymagał szczegółowych analiz technicznych oraz ścisłej współpracy służb i zarządców dróg.

Bezpieczeństwo i infrastruktura

Aby usprawnić przejazdy ponadgabarytowe, na wielu drogach krajowych budowane są ronda umożliwiające przejazd po wyspie środkowej. Takie rozwiązania funkcjonują m.in. na drogach krajowych nr 28, 77 i 94. Pozwalają one na bezpieczne i bezkolizyjne manewrowanie wielkogabarytowymi zestawami.

Przy ustalaniu trasy analizowany jest stan techniczny nawierzchni oraz obiektów mostowych. Ładunek nie może przekraczać parametrów nośności danego obiektu. Uwzględnia się także aktualne warunki na trasie – roboty drogowe, zwężenia czy inne utrudnienia.

Odmowa wydania zezwolenia najczęściej wynika z braku zgody zarządcy drogi, spowodowanego złym stanem technicznym lub ograniczoną nośnością mostów.

W przypadku powstania zagrożenia podczas przejazdu pilot transportu ma obowiązek niezwłocznie powiadomić Policję oraz zarządcę drogi.

Kiedy odbywają się przejazdy?

Transporty ponadgabarytowe najczęściej realizowane są nocą – między godziną 22:00 a 6:00, gdy natężenie ruchu jest najmniejsze. W szczególnych przypadkach, np. przy bardzo wysokich zestawach, przejazd może być wyznaczony w dzień, aby zapewnić większą precyzję manewrów.

Na obiektach mostowych pojazdy o masie przekraczającej normy muszą poruszać się z prędkością do 10 km/h, bez hamowania i przyspieszania, przy wstrzymanym ruchu innych pojazdów. W razie niekorzystnych warunków atmosferycznych przejazd zostaje przerwany do czasu poprawy sytuacji.